Ga anders denken!
Recensie van 'radicaal anders denken door Christus'Door: Gertjan de Jong
Een radicale bekering van ons denken, dat is volgens Herman Hegger het medicijn voor het verzwakte en verbleekte christendom in Nederland en Europa. Jezus zegt immers dat we in de eerste plaats moeten denken vanuit Hemzelf en pas in de tweede plaats vanuit wat Hij over Zichzelf zegt. Hegger probeert deze boodschap met veel geestdrift en bezieling over te brengen.
Heggers boek begint met een uiterst sombere analyse van het christendom in Nederland en Europa. Volgens de predikant is hier ‘iets grondig mis’. “Wij zijn verzwakt, verbleekt, verdord, vermolmd. Alle glans is van ons geweken. We hebben geen enkele werfkracht meer.”
Oorzaak? Wij willen onze problemen zélf oplossen. We gebruiken nepmedicijnen (bijvoorbeeld meer liturgie of pop- en oppepmuziek tijdens de diensten) en verwachten het niet van de Hemelse Geneesheer: Jezus Christus. Retorisch vraagt de schrijver: “Lijkt het er niet op dat veel christenen Christus zien als een grootgrondbezitter die zijn gemeente hier op aarde verpacht heeft aan kerkleiders?”
Natuurlijk, in de kerk praten we dikwijls over Christus. Maar in dat woordje ‘over’ ligt volgens Hegger juist de kwaal. “Durft u de concrete werkelijkheid onder ogen te zien? Durft en wilt u de vraag bekijken of Christus zélf, dus niet allerlei ideeën over Hem, inderdaad het middelpunt is van uw eigen persoonlijke geestelijke leven en van wat er reilt en zeilt in de kerken in het algemeen en in uw eigen kerk in het bijzonder?”
Het mag duidelijk zijn: de schrijver gaat de confrontatie met het lauwe, ingedutte christendom niet uit de weg. (Maar zichzelf houdt hij evenmin buiten schot.) En als lezer wordt je regelmatig voor verontrustende vragen geplaatst. “Hoe kan een christen zwijgen over Jezus wanneer hij Hem innerlijk heeft leren kennen? Hoe kun je die gloed temperen of zelfs onderdrukken, wanneer Hij die zelf in jou heeft ontstoken, de gloed van zijn eigen heerlijkheid waarmee Hij jou vervuld heeft?” Tja, is dat zo moeilijk? Het Europese christendom bewijst dat dit geen enkel probleem is.
De boodschap van het boek kun je kort samenvatten: Metanoeite! Vertaald uit het Grieks: ga anders denken! Paradoxaal genoeg houdt die verandering in dat je niet meer, maar minder gaat denken. We moeten worden als een kind. Klein en vol vertrouwen. Bijbelteksten hoeven we dus niet altijd te laten rijmen; God gaat ons met Zijn zuiver inzicht altijd te boven. Achter ons verlangen om de Bijbel ‘kloppend’ te maken, legt Hegger een psychologisch mechanisme bloot. “Wanneer we de Bijbel tot een voorwerp van ons redenerend verstand maken, hebben we het strelende gevoel dat deze openbaring vóór ons geworpen ligt en dat wij er dus enigszins over kunnen heersen.”
Een paar bladzijden verderop verduidelijkt hij: “Christus is het vuur dat het hele Woord van God doorvlamt. Haal je een gloeiende kool, een Bijbeltekst, met de tang van je theologisch denken uit die haard weg, dan dooft die kool snel en wordt een kille sintel, een dode orthodoxie.”
Die redeneer- en heersdrift heeft desastreuze gevolgen voor de kerk in Nederland, betoogt Hegger. Dit gaat zowel rooms-katholieke als reformatorische en evangelische kerken aan.
Het blijkt alleen al uit bepaalde kerknamen, zoals de Bijbelse Baptistengemeente (‘In die naam drukt men al uit dat de overige baptisten niet bijbels zijn’) en de Volle Evangelie Gemeente (‘Waarmee men verkondigt dat de andere christenen niet voor vol moeten worden aangezien’). Jede Konsekwenz führt zum Teufel, zeggen de Duitsers. Hegger geeft ze gelijk: wanneer je consequent doorredeneert, kom je ten slotte bij de duivel uit.
Woord zónder Geest lijdt tot diepe eenzaamheid en armoede, concludeert de schrijver. “Wat heb je eraan als je voortdurend je eigen dogmatisch gelijk zit te knuffelen? Je eigen gelijk is een iets, niet een iemand. Je blijft dan ten diepste alleen met het ‘het’ van je gelijk. Dan ken je Hem niet. Je hebt dan geen deel aan zijn liefde.”
Op elke bladzijde van dit boek proef je een ongekende geestdrift. Alsof de auteur niet anders kon dan het te schrijven, hij het eenvoudigweg niet binnen kon houden. Uit het boek spreekt een groot en hevig verlangen naar geestelijke verandering in het leven van de schrijver zelf en in het leven van de kerk, het Lichaam van Christus. Een hartstochtelijk betoog dat je denken in vuur en vlam voor Christus zet.